سینما tagged with 'مقاله'

مایا درِن

سینما: استفاده خلاقانه از واقعیت – بخش اول

مقدمه: مقاله حاضر نوشته یکی از مهم‌ترین فیلم‌سازان مستقل، تجربی و آوانگارد در تاریخ سینمای امریکا و جهان است؛ مایا درِن، هنرمند اوکراینی‌تبار با نام اصلی الینورا درِنکوفسکایا که عکاس، نویسنده و شاعر هم بود. بخش عمده شهرت این هنرمند به فیلم‌های نامتعارف و سنت شکنش خصوصاً  شبکه بعدازظهر (۱۹۴۳) برمی‌گردد که با همکاری شوهرش اَلکساندر هامیت ساخت؛ اما او در عرصه سینما نظریه‌پرداز برجسته‌ای هم بود که نوشته‌های فراوانی … ادامه مطلب

مک‌کیب و خانم میلر (۱۹۷۱)

آوای لئونارد کوهِن در سینما

بزرگداشت قریب‌الوقوع لئونارد (لِنِرد) کوهن[۱] در آرشیو فیلم‌های برگزیده[۲] که مشارکت‌های خود این مرد و موسیقی‌اش را در بر دارد، کوتاه اما شیرین است. «اندوهناک‌تر: بزرگداشت لئونارد کوهن»، مک‌کیب و خانم میلر[۳] (۱۹۷۱)، از روسپی مقدس برحذر باش[۴] و مستند دانلد بریتِین به‌نام خانم‌ها و آقایان…آقای  لئونارد کوهن (۱۹۶۵)[۵] را با دو فیلم کوتاه کانادایی به‌نام فرشته[۶] به کارگردانی دِرِک مِی و پوئن[۷]( ۱۹۶۷) به کارگردانی جوزف ریو، کنار هم … ادامه مطلب

Brody-Paterson

«پَترسن» جیم جارموش و اسطوره هنرمند گوشه‌گیر

جیم جارموش از جمله نادرترین و ارزشمندترین فیلم‌سازان عصر ماست، چه هنگامی که در اوج خودـ مانند فیلم جدیدش، پَترسنـ قرار می‌گیرد، دنیایی کامل را بر مبنای تخیلات و ذهنیت‌اش شعبده‌گونه پیش روی مخاطب ظاهر می‌کند. او چنین دنیایی را با بهره‌گیری از لحن طنزآلود و در عین حال تلخ و کنایه‌آمیز خود، ضرب‌آهنگ‌ بانشاط، تدوین و ترکیب‌‌بندی‌های تصویری‌ شیطنت‌آمیز در پیش‌زمینه، حس خاصش برای طراحی صحنه‌، ایجاز در دیالوگ‌ها … ادامه مطلب

شیرین (۲۰۰۸)

نوشیدن از سرچشمه سراب: به یاد عباس کیارستمی

«من بارها متوجه شده‌ام ما نمی‌توانیم آن‌چه را جلوی‌مان قرار دارد ببینیم، مگر آن‌که درون کادر قرار گیرد.» «شما باور نمی‌کنید، اما من تشنگی‌ام را با نوشیدن از سرچشمه سراب فرو می‌نشانم.»                                                                                        عباس کیارستمی مقاله قبلی من درباره عباس کیارستمی با پرداختن به فیلم ده که در سال ۲۰۰۲ ساخته شد، پایان می‌یابد. این مؤلف‌ـ هنرمند سرشناس و تحسین‌شده از آن هنگام تا زمان مرگ نابهنگامش در چهارم ژوئیه … ادامه مطلب

rosi-3

فیلم‌ساز شجاعی که راوی قصه‌های جنوب فقیر بود

سؤال‌هایی که فیلم پیش می‌کشد باید حتی بعد از پایان آن نیز در ذهن بیننده به زندگی ادامه دهند. در واقع، بعد از چند فیلم اولیه‌ام، من از نوشتن کلمۀ «پایان» در انتهای فیلم‌هایم خودداری کردم چون فکر می‌کنم فیلم‌ها نباید تمام شوند بلکه باید همچنان در درون ما بالنده‌تر شوند.                                                                                                                              فرانچسکو رُزی فرانچسکو رُزی در ۱۵ نوامبر ۱۹۲۲ در خانواده‌ای مرفّه در ناپل متولد شد. سال‌های پایانی نوجوانی او … ادامه مطلب

جان کاساوِِتیس

آیا جان کاساوِِتیس نخستین کارگردان دُگما بود؟

به مناسبت هشتاد و هفتمین سال تولد جان کاساوِِتیس «عمده‌ترین وجه اشتراک بین جان کاساوِِتیس و جنبش ُدگما[۱]، فرم رئالیستی متضادی است که مرزهای میان هستی و نمایش را کم‌رنگ می‌کند.» سینمای کاساوِِتیس اخیراً توجه محافل آکادمیک را دوباره به‌سوی خود جلب کرده است. شاید بتوان ادعا کرد که این توجه دوباره را می‌توان واکنشی در برابر الگوهای هژمونیک صنعت هالیوود تلقی کرد که صرفاً براساس معیار اقتصادی با فیلم‌سازی … ادامه مطلب

s-1

«اسنودن»: آرمان‌زدگی در فضای مجازی

قبول دارم که به قیاس مع‌الفارق سیب یا پرتقال با گوجه‌فرنگی گندیده می‌ماند اما مصاحبۀ یک سال و نیم پیشِ جان آلیور با ادوارد اسنودن در برنامۀ تلویزیونی لَست ویک تونایت[۱]، صراحت، خلاقیت و افشاگری فیلم‌ـ‌زندگی‌نامۀ اسنودن به کارگردانی آلیور استون را زیر سوال می‌بَرد. اگر خاطرتان باشد، جان آلیور به روسیه سفر کرد تا با «مشهورترین قهرمان و/ یا خیانتکار» عصر ما، دربارۀ ۱/۷ میلیون سند فوق‌محرمانه‌، مصاحبه‌ای ترتیب … ادامه مطلب

موسیقی جنوب (زار)

در ستایشِ تسخیر: مروری بر مستندهای آیینی ناصر تقوایی

در دنیای فیلم‌سازی همواره بر سر نوعِ رویکرد و میزان اُبژکتیو بودن گونه مستندسازی بحث و اختلاف‌نظر وجود داشته و دارد اما آنچه پیش از تمامی ‌تعریف‌ها و نقدها و نظرگاه‌های متفاوت مطرح است وجه استنادی فیلم‌های مستند است. مستند شاید گونه‌ای از فیلم‌سازی‌ست که بیش از آن‌که محملی برای انتقال ذهنیت و اندیشه خالق آن باشد بستری‌ست برای انتقال واقعیت. متنی که در ذیل می‌آید با همین استراتژی مواجهه، … ادامه مطلب

اینگرید برگمن و روبرتو روسلینی سرصحنه فیلم «اروپا ۵۱»

روسلینی، نئورئالیسم و اینگرید برگمن

«هرگاه انسان به اسبی می‌نگرد، چه می‌بیند؟ این چیست که هرگز نمی‌توان آن را به کلام درآورد؟ چیزی که انسان می‌بیند، همان نیست که دوربین حین عکس‌برداری ثبت می‌کند، حتی مانند چیزی نیست که دوربین سینما در توالی همزمان تصاویر ثبت می‌کند بلکه جریانی شگفت‌انگیز از بینش است. جریانی که در آن خود تصویر هم موج می‌زند و جریان می‌یابد. ذهن، تنها عوامل مشخصی را برمی‌گزیند که نهایتاً ایماژِ رؤیت‌پذیر … ادامه مطلب

شهر اندوه (۱۹۸۹)

قطارِ کُند از راه می‌رسد؛ چه کسی از هو شیائوـ‌‌‌‌ شین می‌ترسد؟

جستجوی مخاطب هو شیائوـ ‌‌‌‌شین مثل آن است که در یک کاهدانی بی‌دروپیکر دنبال سوزن بگردی: آخر این مخاطب کجای دنیا پیدا می‌شود؟ اینک! کسی که دو دهۀ آزگار است در خانۀ ما را می‌زند، مدام فیلم‌هایی می‌سازد که همان‌قدر سرشار از علائق دیرین بشری است که از تصاویر حواشی فرمالیستی، با وجود این، مرد بی‌نوا قربانیِ چاه ویل حائل میان جایگاهی والا در بین منتقدین و علاقۀ ناچیز سینماروها … ادامه مطلب

باشو غریبۀ کوچک

بحران هویت ملی و ملت: تحلیل تطبیقیِ «توهم بزرگ» و «باشو غریبۀ کوچک»

قدرت سینما مبتنی بر توان آن در  پشت‌‌ِ سر گذاشتن مرزها است: خواه این مرزها فرهنگی باشند، یا سیاسی، یا زبانی، یا مذهبی، یا قومی و غیره. فیلم‌هایی که توجه را به‌سوی ماهیت بغرنج این تفاوت‌ها جلب می‌کنند قادرند مفاهیم گسترده‌ای چون هویت ملی و ملت را با تبیین پیچیدگی‌های این ساختارهای ایدئولوژیک به کمک زبان بین‌المللی سینما بازنمایی کنند. توهم بزرگ (ژان رنوار، ۱۹۳۷) و باشو، غریبۀ کوچک (بهرام … ادامه مطلب

نظریۀ همه چیز

هالیوود و روایات بیماری

هرکسی که این صحنه از تریلر نظریۀ همه چیز[۱] را دیده که در آن استیون هاوکینگ به‌زحمت خود را از پله‌ها بالا می‌کشد، می‌داند که فیلم چقدر تاثیرگذار است. بالای پله‌ها نوزادی سالم و قوی ــ در جابه‌جایی عجیب نقش‌ها‌ــ با کنجکاوی به پدر بی‌دفاع‌اش خیره شده است. برای میلیون‌ها معلول آمریکایی این صحنه بیش از اینکه نمایش زندگی اخترفیزیک‌دانی باشهرت جهانی باشد، بازنمایی چالش آن‌ها با امور روزمره‌ای چون … ادامه مطلب

پسر ساکت (۱۹۴۸)

«تماشاگر» و مبانی نظری سینمای نئورئالیسم ایتالیا

«تماشاگر»، عنوان مقاله‌ای از زیگفرید کراکائر (۱۹۶۶- ۱۸۸۹)، نظریه‌پرداز سینمایی، جامعه‌شناس و مورخ آلمانی است که یکی از بزرگترین نظریه‌پردازان سینمای واقع‌گرا به شمار می‌رود. این مقاله از کتاب نظریه فیلم انتخاب شده است که تحقیقات گسترده‌ای را درباره فیلم‌ها و نظریه‌پردازان سینمایی شامل می‌شود و به شیوه‌ای نظام‌یافته و روشن، اندیشه‌های نویسنده را بیان می‌کند. این کتاب به قولی انجیل سینمای نئورئالیسم ایتالیا لقب گرفته است و موردتوجه مورخان … ادامه مطلب

ژاک ریوِت

بدرقه: ژاک ریوِت

ژاک ریوِت که ۲۶ ژانویه در سن ۸۷ سالگی درگذشت، هم صمیمی‌ترین و هم تودارترین فیلم‌ساز فرانسه بود. من از این خوش‌شانسی برخوردار بودم که صمیمیت او را شخصاً تجربه کنم: من در سال ۲۰۰۱ با یک تماس تلفنی بی‌مقدمه با او مصاحبه کردم (شماره‌اش در دفترچۀ راهنمای تلفن پاریس بود.) خودش گوشی را برداشت، با خوش‌اخلاقی و بلندنظری به سؤالات من پاسخ داد و از من دعوت کرد که … ادامه مطلب

Horse 1

پول اسب: چرخش زمین

پدرو کوستا، فیلمساز پرتغالی در فیلم عمیق و مسحورکننده‌اش پول اسب، همچنان به انسانیتِ مشترک وفادار می‌ماند.   مایک دیویس[۱] در سیّارۀ زاغه‌ها[۲] می‌نویسد: «رجزخوانی ‌های سرسام‌آور انواع جنگ‌های بین‌المللی علیه تروریسم، مواد مخدّر و تبهکاری، از معانی بسیار نژادپرستانه برخوردارند. آنها به‌ دورِ آلونک‌ها[۳]، زاغه‌ها[۴] و خانه‌های قمر خانم[۵] دیواری معرفت شناختی برپا می‌کنند که هر بحث صادقانه‌ای دربارۀ خشونت روزمرۀ حذف اقتصادی را بی‌اثر می‌کند.» می‌توان اظهار نظر … ادامه مطلب

درباره اِلی

دربارۀ اِلی، دربارۀ جِین

پس از موفقیت فیلم جدایی نادر از سیمینِ اصغر فرهادی در بخش فیلم‌‌های خارجی اسکار، چهار سال طول کشید تا فیلم قبلی این کارگردان، دربارۀ اِلی (۲۰۰۹)، در امریکا اکران شود. این فیلم به دلایل بسیار، از جمله جایگاه مناسبی که در تاریخ سینمای هنری اروپا یافته بود، مورد ستایش قرار گرفت. برای مثال، اِستیون هولدن مقالۀ خود در نیویورک تایمز را با اشاره به این نکته آغاز کرد که … ادامه مطلب

پاپیون (۱۹۷۳)

زندان در سینما: نظام‌ها و روندها

تعریف ژانر فیلم زندان بسیار دشوار است؛ اگرچه، در کمال شگفتی بسیاری از فیلم‌های زندان در خاطره جا خوش می‌کنند. یکی از این فیلم‌ها من یک زندانی فراری هستم[۱] (۱۹۳۲) اثر مِروین لیروی است؛ فیلم مبتنی بر تجربه‌های زندگی واقعی رابرت برنز ساخته شده است، آن طور که در کتاب او من یک فراری از زندان جرجیا هستم نقل شده‌اند. فیلم تجربه‌های دلخراش جیمز آلن (پل مونی) را به تصویر … ادامه مطلب

تسلی‌دهنده بزرگ(۱۹۳۳) اثر لی‌یِف کولشوف

در دفاع از نقد غیرخطی فیلم: رویکرد موزائیکی

در دفاع از نقد غیرخطی فیلم: رویکرد موزائیکی[۱] اِیدریَن مارتین، منتقد استرالیایی که «بیش از ۳۰ توضیح شنیداری برای آثار ضبط شده روی دی‌وی‌دی فراهم آورده» اخیراً در ستون ویژه‌­اش در مجله سینمایی هلندی زبان Filmkrant نوشت، «فکر می­‌کنم حق دارم که این قالب [یا فرمت] را مورد انتقاد قرار دهم. این توضیحات برون فیلمی که فیلم‌سازان، منتقدان و تاریخ نویسان تهیه می­‌کنند آشکارا آمیزه‌­ای از خوب و بد هستند. … ادامه مطلب

اینجا بدون من

تحلیل نشانه‌شناختی: سیمای مردان در فیلم‌های عبدالرضا کاهانی، هومن سیدی و بهرام توکلی

 بهرام توکلی طی مصاحبه‌ای که در اوت ۲۰۱۳ با او شد، اعلام کرد که از دید او سینمای مستقل در ایران وجود خارجی ندارد مگر برای یک یا دو فیلم‌ساز. [۱] او همچنین افزود که خودش را بیشتر از بقیه مستقل نمی‌داند زیرا همگی از امکانات و تسهیلات دولتی نظیر دوربین و وام استفاده می‌کنند. او همچنین بر وجود مراجع دولتی متفاوتی تاکید کرد که فیلم‌ساز برای دریافت مجوز ساخت … ادامه مطلب

پرده سه قابی در «ناپلئون» (۱۹۲۷) ساخته اَبل گانس

از تصویر تا مفهوم سینمایی

  انسان‌ از هزاران سال پیش پی برد که با تصویر، مفاهیم را بهتر و زیباتر و دقیق‌تر می‌توان منتقل کرد. مفاهیمی که واژه‌ها برای بیان‌ آن‌ها کم‌اند‌ یا نارسایند. کهن‌ترین خط‌ها، تصویرهایی بر دیواره‌های غارها، تنه درختان یا بر سنگ‌هاست. هدف تصویرسازی در طول تاریخ روایتگری یا داستان‌پردازی نبود، اما داستانگویی مکتوب با آغاز تمدن‌های اسطوره‌ای و پیدایش اشکال خطوط نوشتاری به‌ وجود آمد. قدیمی‌ترین خطوط تصویری هیروگلیف مصری … ادامه مطلب

در «پرتقال کوکی»، شخصیتی که نقشش را مَلکوم مک‌داوِل بازی می‌کند، مجبور است تا فیلم‌ها را بدون پلک زدن تماشا کند.

آنچه می‌بینی همان است که دریافت می‌کنی – دربارۀ ادراک بصری در فیلم

در گوریل نامرئی،[۱] کتابی درباره آنچه می‌بینیم و آنچه گمان می‌کنیم می‌بینیم (که نسخه جلد شومیزش در ماه ژوئن منتشر شد)، دو روانشناسِ شناختی، کریستوفر چَبریس و دَنیل سیمونز،[۲] آزمایشی را توصیف می‌کنند که با یک استاد بزرگ شطرنج به نام پاتریک وُلف انجام داده‌اند. آنها دیاگرامی از موقعیت مهره‌های شطرنج در یک «بازی بزرگ نامعلوم» را برای مدت زمانی کوتاه به او نشان دادند و بعد با دادن مهره‌های … ادامه مطلب

مانی فاربِر

نظریه مؤلف در شرایط کنونی نقد فیلم

تقریباً ۱۰ سال پیش من و مانی فاربردر آخر را در نمایشگاه مرور بر نقاشی‌های او می‌زدیم. او ایستاد و در بحر تابلوی بزرگی که نامش زئوس ساده‌لوح بود فرو رفت، با گیاهان، شاخه‌ها، و کتاب‌های هنری باز شده در سراسر زمینه‌ای به رنگ آبی سیر در ترکیب‌بندی آشفته‌ای که تنوره یک گردباد را القا می‌کرد.

مارلون براندو

مارلون براندو در مقام متفکر و بازیگر

بررسی حضور براندو در فیلم‌های جولیوس سزار، شیرهای جوان، سربازهای یک چشم، آخرین تانگو در پاریس و فصل سفید خشک

آخرین خنده (۱۹۲۴) به کارگردانی فردریش ویلهلم مورنائو

تاریخچه‌ی فنی‌ ـ هنریِ فیلم‌برداری

ررسی پیشرفتهای فنی و هنری در نورپردازی که چهره‌ی سینما را طی قرن اخیر دگرگون کردند.

The Master

بازیِ جانور‌گونه: واکین فینیکس در «مرشد» پل تامِس اَندرسِن

وقتی در سینمایی در ایست ‌ویلِج به تماشای مرشد در زمان اکران آن در سینماها نشستم، فکر عجیبی به سرم زد. اواسط نمایش، وقتی نسخۀ هفتاد میلی‌متری پیش چشم‌هایم پخش می‌شد، ناگهان به نظرم رسید که فِرِدی کوئِل شخصیتی که نقش او را در فیلم واکین فینیکس بازی می‌کرد ـ یکی از مریدهای لَنکستر داد (فیلیپ سیمور هافمن) رهبر فرقه‌ای به سبک و سیاق ل. ران هوبارت ـ عملاً مانند … ادامه مطلب

INT

ایستادن در برابر میراییِ نور: زمان و مکان در «میان‌ستاره‌ای»

فضای صمیمی و فضای خارجی دائماً همدیگر را تقویت می‌کنند، چنانکه از آغاز رشدشان نیز چنین بوده… از خلال «وسعت»[۱]شان است که این دو نوعِ فضا… به هم می‌آمیزند… و اینهمان می‌شوند. گاستون باشلار، بوطیقای فضا   عنوان فیلم علمی‌ـ‌تخیلیِ شگفت‌انگیز و بلندپروازِ کریستوفر نولان، میان‌ستاره‌ای، تختیِ سه‌بعدی‌واری دارد که خیلی کمتر از آنچه که باید حق مطلب را ادا می‌کند. اشاره‌ی تنها به فضای خارجی و ستارگان دوردست، تمایل مصرانه‌ترِ … ادامه مطلب

La grande bellezza

فرسودگی فرهنگی و سیاسی در «زیبایی بزرگ» اثر پائولو سورِنتینو

تماشای زیبایی بزرگ (۲۰۱۳) ساخته پائولو سورنتینو در وهله‌ی نخست دو احساس را در بیننده برمی‌انگیزد: یکی این که فیلم چه اثر اعجاب‌انگیزی است و این که ایتالیا تبدیل به چه کشور نومید و فرومانده‌ای شده است. این فیلم ضیافت حس‌هاست، تجربه‌ای حس‌آمیزانه[۱] از عناصر بصری، واژگان و موسیقی که پریشانی دنیای به نمایش در آمده را در سایه پنهان ‌نمی‌کند بلکه عامدانه آن را برجسته می‌سازد. درباره ارجاعات این … ادامه مطلب

کویینتین تارانتينو

دِینِ کویینتین تارانتینو به سینمای موج نوی فرانسه

داستان عامه پسند: [۱]خط سیر تارانتینو به موج نوی فرانسه ختم می‌شود. موج نوی اوائل دهۀ ۱۹۶۰ فرانسه از چالش سازنده بین سینمای گذشته و نوآوری‌های تازۀ کارگردان‌های این موج نشأت گرفت. اگرچه هدف موج نو خلق نوع تازه‌ای از سینما بود، امّا فیلم‌سازان ناچار نبودند همواره از صفر شروع کنند: برعکس، آنها باید عناصر جاافتاده را با صرف و نحوی تازه جابه‌جا می‌کردند. علاقۀ آتشین گُدار، تروفو و دیگران … ادامه مطلب

اورفه (ژان کوکتو)

ادبیات منظوم و تصویرگری سینمایی

مقدمه سینما، فن، صنعت و هنر تهیه و نمایش سلسله تصاویری است که روی نوارهای سلولوئیدی ضبط شده‌اند، به نحوی که در تماشاگر توهم حرکت ایجاد شود. صنعت سینما از محصولات قرن بیستم است، اما پیدایش آن به سال‌های پس از۱۸۷۵م. برمی‌گردد. از لحاظ فنی، سینما بر اساس کیفیت ثبت تأثرات نوری استوار است: در هر ثانیه۲۴ کادر،جدا جدا از جلوی دریچه دستگاه نمایش فیلم می‌گذرد و بر پرده سینما … ادامه مطلب

ورنر هرتسوگ

۱۲ چیزی که در «مدرسه فیلم خودسرِ» ورنر هرتسوگ یاد گرفتم

«مدرسه فیلم خودسر جای آدم‌های بزدل نیست. اینجا جای آنهایی است که پای پیاده سفر کرده باشند، آنهایی که به عنوان قلچماقِ باشگاه‌های شبانه کار کرده باشند یا به عنوان نگهبان آسایشگاه روانی، آنهایی که دلشان می‌خواهد قفل‌ها را با شاه‌کلید باز کنند یا برای کار در کشورهایی که با پروژه‌های آنها موافق نیستند جواز فیلمسازی جعل کنند. در یک کلام: آنها که درکی از شاعری دارند. آنهایی که زائرند.

فرانچسکو رُزی سر صحنه کارمن (۱۹۸۴)

سوگنامۀ فرانچسکو رُزی

فرانچسکو رُزی، کارگردان سینما که در ۱۰ ژانویۀ ۲۰۱۵، در سن ۹۲ سالگی درگذشت، در بهترین فیلم‌هایش، ذاتاً روزنامه‌نگار جستجوگر و رزمنده‌ای بود که مشغلۀ ذهنی او فساد و نابرابری‌های جنوبِ دست به گریبان با بحران اقتصادیِ ایتالیا بود. او معتقد بود که «بینندگان نباید فقط تماشاگرانی منفعل باشند». او می‌خواست مردم را به تفکر و طرح سوال وادارد.

پوسترِ خوب، بد، زشت

تخطی‌های لئونه، واکنش‌های ایستوود: ملاحظات نظری پیرامون ژانر وسترن اسپاگتی

وسترن‌های اسپاگتی تا مرحله‌ای پیش می‌روند که استیو نیل آن را «واقعی‌نمایی ژانری» (generic verisimilitude) می‌نامد. در واقع منظور، رابطه آن‌ها با متونی است که معمولاً به عنوان متون تشکیل‌دهنده ژانر وسترن استنباط می‌شوند، رابطه‌ای که پذیرش آن توأم با مقاومت و گاه مخالفت بوده است: این فیلم‌ها وسترن هستند اما وسترن‌هایی غیرمنتظره و نامتعارف. اگر بخواهم بر اساس درک انتقادی آن‌ها قضاوت کنم، از بعضی جنبه‌ها می‌شود گفت که … ادامه مطلب

مایک نیکولز

به یاد مایک نیکولز (۲۰۱۴ ـ ۱۹۳۱) تصویرگر روح زمانه‌ی آمریکایی

  این ادعا که نیکولز به تنهایی یک جماعت بود[۱] گزافه‌گویی است ولی در درون او هر جمعی هم که بود، جمع درهم و برهمی بود. حالا که او درگذشته است، آنهایی از ما که هرگز این مرد را ندیدند به فکر فرو می‌روند که واقعاً چند مرد در او بود که باید می‌دیدند: نیکولز کمدین، نیکولز کارگردان سینما و تلویزیون، نیکولز کارگردان نمایشنامه‌ها، نیکولز تهیه‌کننده، نویسنده، مردی که چهار … ادامه مطلب

Gravity 1

«چیزی نیست که صدا را منتقل ‌کند»: آشنایی‌زدایی و واقع‌گرایی مسموع در جاذبه

  وجود صدا در خلأ، علیرغم ناممکن بودنش، یکی از قراردادهای ژانر علمی تخیلی است. نفیر آرامی که اغلب به همراه حرکت یک سفینه‌ی بزرگ فضایی از مقابل دوربین شنیده می‌شود یا صدای تیزی که از یک جنگنده‌ی کوچک ساطع می‌شود وقتی مثل برق در موقعیت حمله قرار می‌گیرد، مثال‌هایی از همین امر هستند. به زعم ویلیام ویتینگتن تصمیم سازندگان جنگ‌های ستاره‌ای (جنگ ستارگان) (۱۹۷۷) «برای تجسم این فضا با … ادامه مطلب

ایمنی آخر از همه

زوال کمدی فیزیکی

مَکس وینتر از من پیش افتاد: آماده بودم تا دربارۀ فرسودگی کمدیِ کلامیِ امروز و غیاب چیزی از جنس کمدیِ فیزیکی که جایگزین آن گردد، مطلبی بنویسم که نوشتۀ او با عنوانِ پایان کمدی بزن‌و‌بکوب: چرا ظهور هارولد لویدی امروزی غیرممکن به نظر می‌رسد؟ در وب‌سایت rogerebert.com قرار گرفت. نوشتۀ خوبی است که به انتشار فرخنده ‌دی‌وی‌دی هارولد لوید-شامل کمدی کلاسیکِ صامتِ ایمنی آخر از همه (۱۹۲۳) وسه فیلم کوتاه- به … ادامه مطلب

خون به‌ پا می‌شود

کلیسای پل تامِس اَندرسُن

تا پیش از آن‌که پل تامِس اَندرسُن وحی را به هیئت باران قورباغه بر لس‌آنجلس نازل کند با مجموعۀ آثارش به چنان درجه‌‌ای از کمال در شکل و محتوا رسیده بود که برای هر کارگردانی عجیب است؛ چه رسد به کارگردانی که تنها سه فیلم ساخته و سی سال زندگی را پشت سر گذاشته بود. او کم و بیش با اساتید پیش از خودش قیاس می‌شد: اَندرسُن پویایی بی‌امان دوربین … ادامه مطلب

هیاهوی بسیار برای هیچ (جاس ویدِن، 2013)

مخاطرات اقتباس از آثار شکسپیر در فیلم‌نامه

  مقدمه: تاکنون حدود  410 فیلم بلند، تلویزیونی و سریال تلویزیونی بر اساس نمایش‌نامه‌های شکسپیر ساخته شده است. در این بین برخی اقتباس‌های سینمایی دهه‌های اخیر از آثار شکسپیر، رویکردهای جدید، متفاوت و به روز شده‌ای را نسبت به نمایشنامه‌های شاهکار او نشان داده‌اند: مثلاً از فیلم مبتکرانة هملت کاسب می‌شود (اُکی کوریسماکی، 1987) فیلم‌های درخشان ریچارد سوم (ریچارد لونکرین، 1995) و هملت (کنت برانا، 1996) گرفته تا رومئو و … ادامه مطلب

ژیل دُلوز

رستگاری تصاویر (نگاهی گذرا به نظریة سینماییِ دُلوز)

  «در این متن از هیچ تصویری استفاده نمی‌کنیم؛ در واقع این خودِ متن ماست که باید تصویر فیلم‌های بزرگ را زنده کند، تصاویری که همة ما کمابیش در خاطره، عاطفه یا ادراکمان ثبت کرده‌ایم» ژیل دُلوز (از مقدمة کتاب سینما 1)   امروزه بیش از هر زمان دیگری این حقیقت آشکار گردیده که نقدها و یا به تعبیری دقیق‌تر، مطالعات سینمایی، بستری را برای اندیشیدن به سینما و یا … ادامه مطلب

پل شریدِر

فراسوی پردة نقره‌ای و «فرسودگی روایت»

پل شریدر، فیلمنامه‌نویس افسانه‌ای می‌گوید که رسانه‌های گوناگون از بازی‌های ویدیویی گرفته تا تلویزیون‌ـ واقعیت با روایات خاص خود به ما هجوم آورده‌اند و ما را در انواع خطوط داستانی غوطه‌ور کرده‌اند. با این شرایط آیا سینمای متعارف می‌تواند به راهش ادامه دهد؟ یا ما دچار عارضة «بن‌بست روایت» خواهیم شد؟  فیلمنامه‌نویس‌ها از غرزدن خوش‌شان ‌می‌آید. تهیه‌کنندگان چندان بهایی به آن‌ها نمی‌دهند، کارگردانان، فیلمنامه‌نویس‌ها را جزو آن‌هایی می‌دانند که باید … ادامه مطلب

از راست: بنیانگذاران هالیوود: هری کوهن، ویلیام فوکس، لوییس ب. مِه‌یر، کارل لامِل، آدُلف زوکِر

پدران هالیوود که بودند؟ از کجا آمده بودند و چه می‌خواستند؟

مهاجران روسی – یهودی از اِشتِتل‌ها[1] و گِتوها به هالیوود آمدند…. و تصمیم گرفتند در این مکان جادویی که  هیچ ارتباطی با واقعیت‌های پیشین زندگی آن‌ها یا هیچ کس دیگر نداشت، ایدة اشرافیت اروپاي شرقی خود را بپرورند…. رویای آمریکایی، اختراعی یهودی است. جیل رابینسن آن‌ها [یهودیان هالیوود] نه فقط به رویای آمریکایی اعتقاد داشتند، بلکه هنگامی که آن را در حال شکست دیدند، با وجود نوميدي توانستند شواهدي براي … ادامه مطلب

طلاجویان 1933

زیبایی فلسفی فیلم موزیکال

  یکی از دوستانم که استاد دانشگاه است به من گفت اخیراً وقتی دانشجویانش را آزاد گذاشت تا درباره هر فیلمی از ژانرهای کلاسیک هالیوود که دوست دارند مطلب بنویسند، تقریباً همه‌ی آن‌ها فیلم نوآر را انتخاب کردند. باید هم چنین باشد: نوآر ژانری است که به دلیل حال‌وهوای عبوس و کنش خشونت‌آمیز، بیشتر اثری جدی به حساب می‌آید تا سبک وسطحی و به تفاسیر ناتورالیستی، کنش‌ـ محور و شخصیت‌ـ … ادامه مطلب

Alain resnais 2

راویِ راز فراسویِ مه در ظلمت شب

به یاد آلن رنه (2014ـ1922) خالق بزرگ زمان و خاطره در سینما خبر درگذشت آلن رنه، صرفاً خبر رفتن یکی از بزرگان سینمای جهان نبود، یادآور دوری روزافزون ما از دوران طلایی نوآوری و خلاقیت در سینما هم هست، دورانی که با در نظر گرفتن عظمت تاریخ بشر از زمان ظهور رسانة سینما به سرعت اوج گرفت و با همان سرعت افول کرد و ما ماندیم دلخوش به یادگارهای شگفت‌انگیز … ادامه مطلب

Blue Velvet

بازخوانی فيلم نئو‌نوآر

در اوايل دهه‌ی 1980 تعدادي از فيلم‌هاي جنايي مشخصاً با الگوبرداري از فيلم نوآر ساخته شدند، جنبشي نيمه پنهان كه قدري دير شناخته شد و جنبه‌هاي نامطلوب جامعه‌ی امريكاي بعد از جنگ را منعكس كرد. در دهه‌ی 1990 اين جنبش كه هم‌چنان در حال تجديد حيات و شكوفايي بود، عنوان «نئونوآر» به خود گرفت. تاد اريكسون، متخصص فيلم نوآر به شباهت‌هايي اشاره كرده كه بين محتواي تاريخي فيلم نوآر كلاسيك … ادامه مطلب

7 Filmmakers

هفت فیلم‌ساز برجسته سینمای مستند و داستانی

شاید حقیقت از داستان عجیب‎تر باشد، شاید هم نباشد اما مسلماً هر دو مفهوم، تأثیر فراوانی بر کار فیلم‎سازی می‎گذارند. در حالی‎که بسیاری از فیلم‌سازان جاافتاده سینمای روایی در گذر سال‌ها به فیلم‌سازی مستند روی آورده‌اند (فرقی نمی‎کند که به صورت مستندهای گروهی باشد یا پروژه‌های «دِلی» که آن‎ها برای ایجاد آگاهی بیشتر نسبت به موضوعاتی می‌سازند که به قلب و احساس‌شان نزدیک‌تر است) در هر صورت این مسیری ‌است … ادامه مطلب