سینما > گزارش

از جیم جارموش فیلم‌ساز تا ستاره‌ی راک: موسیقی، صرفاً راهی برای رهایی است

جیم جارموش در حال اجرا با گروه اسکورل در جشنواره‌ی ATP ایسلند

جیم جارموش در حال اجرا با گروه اسکورل در جشنواره‌ی ATP ایسلند

از جیم جارموش فیلم‌ساز تا ستاره‌ی راک: موسیقی، صرفاً راهی برای رهایی استReviewed by مدیر سایت on Nov 30Rating:

 

در فیلمهای جارموش موسیقی همواره نقشی محوری داشته و اکنون این کارگردان که در حال حاضر مشغول ساخت فیلمی در بارهی ایگی پاپ[۱] است، میخواهد با گروهش، اسکورل، نوای خود را سر دهد.

 

جیم جارموش با ستاره‌های گوناگون از جانی دپ گرفته تا تیلدا سوینتون کار کرده است ولی در بسیاری از کارهایش، نظیر مردِ مرده و فقط عاشقان زنده ماندند، احساسی‌ترین لحظات فیلم‌ را نه بازیگران بر پرده‌ی سینما بلکه موسیقی‌هایی رقم زده‌اند که او برای این فیلم‌ها برگزیده است و هر چه می‌گذرد، سهم خود او در ساختن این موسیقی‌ها بیشتر می‌شود.

جارموش هنگام کار روی موسیقی فیلم حدود کنترل خواست از آهنگ‌های موجود و آثار گروه‌های متال از قبیل بوریس، اِرث و سان استفاده کند ولی وقتی پای لحظه‌های سینمایی ناب در میان بود، هیچ کدام از آن‌ها را درست و مناسب نمی‌یافت. جارموش که سال‌ها در گروه‌های موسیقی ساز می‌زد، سودایی دیگر در سر داشت که آن را با تهیه کننده‌ی فیلم، کارتر لوگان در میان گذاشت.

«من پیشنهاد کردم برویم به استودیو و ببینیم آیامی‌شود چیزی ساخت که جواب بدهد. ما با درام و گیتار و سینتی‌سایزرهایی که سازهای عجیب و غریبی را شبیه‌سازی می‌کردند، چند قطعه موسیقی سایکَدلیک ساختیم. این موسیقی‌ها قشنگ جواب کار ما را دادند و ما هم گفتیم، چرا یک گروه موسیقی نسازیم و همین کار را ادامه ندهیم؟»

جارموش و لوگان، که دِرامری کهنه‌کار بود، با همراهی شین استون‌بک، که جارموش را در بازسازی (ریمیکس) آهنگ ارکیدهی آبی از گروه وایت استرایپس یاری داده بود، یک گروه تشکیل دادند. جارموش در این خصوص چنین توضیح می‌ دهد: «[جک وایت] خیال داشت یک صفحه پر کند که یک طرفش ریمیکس من و طرف دیگرش کار مایکل کاندری بود. آن کار را با همکاری شین انجام دادیم و این طوری شد که با هم آشنا شدیم.»

اولین صفحه‌ی EP گروه با نام رد ربیتس (Red Rabbits) روانه‌ی بازار شد که البته بعد به اسکورل (Sqürl) تغییر نام داد. جیم جارموش که از ذکر جزییات مربوط انتخاب نام طفره می‌رود، می‌گوید: «این مال وقتی است که تازه گروه را تشکیل داده بودیم. دلیل انتخاب این نام را هم نمی‌گوییم، چون جنسمان خراب است.» او به شوخی این را می‌گوید و به کسانی که دوست دارند جواب را بدانند، پیشنهاد می‌کند که در گوگل جست‌وجو کنند.

همه‌ی اعضای گروه اسکورل به چند ساز تسلط دارند به طوری که از ارگ به گیتار بیس و از گیتار بیس به آواز تغییر موقعیت می‌دهند. در کارشان از سمپل‌سازی و لوپ هم استفاده می‌کنند.[۲] صدایی که نتیجه می‌شود، چیزی است شبیه نتیجه‌ی همکاری دو گروه جیزز اند مری چین (Jesus and Mary Chain) با مای بلادی وَلنتاین (My Bloody Valentine).

آن‌ها این را دریافتند که به کمک موسیقی خیلی سریع‌تر از فیلم که اکران آن ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان بگیرد، می‌توانند با مخاطبان خود ارتباط بگیرند. لوگان می‌گوید: «در موسیقی و سهولت انجام آن یک جور انرژی خاص وجود دارد. آدم می‌تواند طی یک بعد از ظهر، قطعه آهنگی بنویسد و آن را اجرا کند. با فیلم، کار به این راحتی‌ها نیست.»

 

 فقط عاشقان زنده ماندند (2013) آخرین فیلم بلند جیم جارموش

فقط عاشقان زنده ماندند (۲۰۱۳) آخرین فیلم بلند جیم جارموش

 

جارموش می‌گوید: «من عاشق فیلم‌سازی هستم. همکاری با دیگران را خیلی دوست دارم و زمان مونتاژ فیلم… موقعی است که نوبت به شکل‌دهی به فیلم می‌رسد. کل این فرایند را خیلی خیلی دوست دارم. ولی یک میلیون پرسش هست که مدام باید به آن‌ها جواب داد. موسیقی اما خیلی فرق دارد. برای من حکم رهایی را دارد. یک جور برقراری ارتباط با چند آدم دیگر است، نه با کلمات و این که ببینی کجا می‌رود.»

اسکورل، علاوه بر مشارکت در ساخت موسیقی برای «حدود کنترل» با همکاری یوزف وان ویسم برای فیلم تنها عاشقان زنده ماندند هم موسیقی ساختند که برنده‌ی جایزه شد. این موسیقی روی صفحه‌های قرمز خونی هم منتشر شد. جیم جارموش در این باره می‌گوید: «ما به این یکی، خیلی افتخار می‌کنیم.» این آثار در قالب یک بسته‌ی زیبا در تیراژ محدود روی چند صفحه‌ی EP هم منتشر شده است.

لوگان و جارموش همچنین خود را آماده می‌کنند تا برای فیلم‌های مَن رِی، موسیقی زنده اجرا کنند. آن‌ها در تمرین‌های خود سعی دارند «نقشه‌ی راهی» برای این اجراهای زنده ترسیم کنند. جارموش که رویکردی آزادانه را برای موسیقی خودشان ترجیح می‌دهد، می‌گوید: «سعی ما این است که از این نقشه پیروی کنیم ولی هیچ وقت این اتفاق نمی‌افتد. گاهی شروع می‌کنیم به ساز زدن تا ببینیم چه پیش می‌آید.»

اسکورل همچنین در نظر دارد وب‌سایتی به نام sqürlworld.com بسازد که به طور پیوسته و چرخان نمونه‌هایی از آزمایش‌های صوتی آن‌ها را به نمایش در می‌آورد. لوگان علاوه بر حضور در این گروه، در وب‌سایت و اجراهای زنده، در یک گروه دیگر هم حضور دارد و همچنان تهیه‌کنندگی فیلم از جمله دو فیلم جارموش را بر عهده دارد.

لوگان متذکر می‌شود: «ما آدم‌های پرمشغله‌ای هستیم.»

جارموش که به فهرست‌کردن یک مشت پروژه‌های دیگر ادامه می‌دهد، اضافه می‌کند: «ما معتاد به کاریم.» دو تا از این پروژه‌ها عبارتند از یک کتاب عکس و یک فیلم که آن‌ها را در حال اجرای موسیقی نشان می‌دهد.

جارموش می‌گوید: «به همین دلیل است که صفحه‌های EP را دوست داریم. می‌توانیم هر سه ماه یک بار به استودیو برویم و آن قدر موسیقی ضبط کنیم تا یک صفحه‌ی EP پر شود. احتمالا بالاخره چند تا از این آهنگ‌ها را انتخاب می‌کنیم، چند تایی هم به آن‌ها اضافه می‌کنیم و یک آلبوم بیرون می‌دهیم. یک صفحه‌ی EP موسیقی بدون کلام هم داریم که منتظریم منتشر شود.»

با برنامه‌های فشرده‌ای که هر یک از اعضای گروه دارد، برگزاری یک تور دور دنیا بعید به نظر می‌رسد اما در جشنواره‌ها و رویدادهای خاص، اجراهای تک نوبتی خواهند داشت. جارموش می‌گوید: «می توانیم به مدت یک ماه، هفته ای یک بار اجرا داشته باشیم و از سایر گروه‌ها هم دعوت کنیم که به ما ملحق شوند.»

جارموش و لوگان به زودی به کار فیلم‌سازی برخواهند گشت. جارموش می‌گوید: «الآن مشغول ساخت فیلمی درباره استوجِز (Stooges) هستیم، زندگی‌نامه‌ی ایگی پاپ نیست، یک جور نامه‌ی عاشقانه به گروه استوجز است، یک مستند غیرمتعارف. هنوز در اواسط کاریم ولی فیلم با افول آن‌ها شروع می‌شود و تعداد زیادی از کلیپ‌های آن‌ها را برای اولین بار نشان می‌دهد.»

ولی در همان حال که مشغول کار روی فیلم‌هایشان هستند، به ساخت موسیقی هم ادامه می‌دهند. جارموش یک آیفون دارد پر از صداهای ضبط شده که برایش جالب و الهام‌بخش هستند. مثلاً صدای ناقوس‌های کلیسای جامع کُلن، صدای گرامافون دستی و صدای دوبلور آلمانی تیلدا سوینتون در فیلم «حدود کنترل» که با لهجه‌ی غلیظ به زبان انگلیسی لطیفه‌های بی‌ادبانه‌ای تعریف می‌کند.

در آینده و داخل استودیو روشن خواهد شد که کدام یک از این صداها در موسیقی‌های اسکورل استفاده خواهد شد. لوگان می‌گوید: «ما چیزهایی را امتحان می‌کنیم که همیشه هم جواب نمی‌دهند ولی گاهی ممکن است مشکلات به راهکارهای خلاقانه منجر شوند. مثلا باتری پدالم تمام می‌شود و صدای خیلی خوبی ایجاد می‌شود که آن را ضبط می‌کنیم.»

جارموش می‌گوید: «ما از ایده‌ها استقبال می‌کنیم. وقتی مشغول فیلم‌سازی باشی، باید از نظر زمانی و مکانی و کار با بازیگرها خیلی خیلی منظم باشی. از زمانی که کار فیلم‌سازی را شروع کرده ام، این چالش‌ها وجود داشته است: باران شروع شد، جمع کنیم و برویم یا در همین باران به کارمان ادامه بدهیم؟ یا بازیگر در پاسخ به یک جمله چیزی به شوخی به زبان می‌آورد. می‌بینی خیلی هم خوب است و یک برداشت هم با آن می‌گیری. باید در لحظه تصمیم بگیریم و فکری باز داشته باشیم.»

منبع: The Guardian, Tuesday 25 November 2014

پی‌نوشت:

[۱] Iggy Pop: آهنگساز (۱۹۷۴)، خواننده و بازیگر امریکایی که موسیقی‌اش نمایان‌گر سبک‌های مختلف موسیقی از جازو بلوز گرفته تا پاپ و هارد راک است.

[۲] samples and loops : سَمپلینگ (نمونه‌برداری) شامل برداشتن بخشی از قطعه موسیقی و استفاده از آن به عنوان ساز یا موسیقی ظبط‌‌ شده در قطعه‌ای دیگر است. لوپ بخشی کوچک از صدا یا موسیقی است که به طور مداوم دراثرتکرار می شود.

نظر بدهید

شما باید وارد شوید تا بتوانید نظر دهید.