موسیقی

۱

موسیقی و فمینیسم

ادوارد سعید | بهزاد هوشمند

حقیقتی جالبِ توجه درباره‌ی فمینیسم، و جایگاهِ موسیقی در فرهنگِ معاصر وجود دارد: تلاشِ بسیار اندکی برای نشان دادنِ نقشِ زنان در ساخت و اجرای موسیقی صورت گرفته است. با وجودِ آن‌که جریانِ غالبِ موسیقیِ کلاسیک در تقریباً تمامِ جنبه‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی زیرِ سلطه‌ی مردان است، اما زنان هم‌چنان نقش‌های متنوع و چشمگیری ایفا می‌کنند. سنتی‌ترین نقشِ زنان، حضورِ آنان به عنوانِ منبعِ الهام است؛ و بعدتر به … ادامه مطلب

۱

پرونده‌های برنستاین-بخشِ سوم و پایانی: برنستاین در نوارهای نیکسون

الکس راس | بهزاد هوشمند

توضیحِ مترجم: «نوارهای نیکسون» یا «نوارهای واترگیت» مجموعه‌ی مکالمات و مذاکراتِ ضبط شده‌ی ریچارد نیکسون و معاونان و مشاورانِ او در کاخِ سفید است که به دستورِ خودِ نیکسون در فاصله‌ی سال‌های هفتاد و یک تا هفتاد و سه ضبط شده‌اند. نیکسون اولین رییسِ جمهورِ آمریکا نبود که مشروحِ مذاکراتِ خود در کاخِ سفید را ضبط می‌کرد، اما این نوارها بعداً در جریانِ رسواییِ واترگیت افشا و در سالِ دو … ادامه مطلب

۱

پرونده‌های برنستاین-بخشِ دوم: برنستاین و «لوله‌کش‌»های نیکسون

الکس راس | بهزاد هوشمند

  اسنادی که در ادامه می‌آید، بر اساسِ قانونِ آزادیِ اطلاعات از آرشیوِ ملی گرفته شده است. این اسناد واکنشِ غیرِ عادیِ دولتِ نیکسون را در مواجهه با «مس»-قطعه‌ی چندرسانه‌ای، چندگانه و پرشکوهِ لئونارد برنستاین، که بیان‌گرِ چالشِ انسان و خداست- نشان می‌دهند. قرار بود اولین اجرای «مس» در مرکزِ هنریِ کندی، مرکزی برای ادای احترام به رییسِ جمهورِ از دست رفته‌ی آمریکا، انجام شود، و به همین دلیل نیکسون … ادامه مطلب

۱

پرونده‌های برنستاین-بخشِ اول: برنستاین و اف‌بی‌آی

الکس راس | بهزادِ هوشمند

در تمامِ دورانِ طولانیِ ریاستِ جی. ادگار هووِر[۱]، لئونارد برنستاین همواره یکی از چهره‌هایی بود که توجهِ پلیسِ فدرالِ آمریکا را به خود جلب می‌کرد. پرونده‌ی او همچنان هم به طورِ کامل در آرشیوِ آنلاینِ اف‌بی‌آی در دسترس نیست؛ اما اف‌بی‌آی به درخواستِ من پاسخِ مثبت داد و یک کپی از آن را برای من فرستاد. کارمندانِ هووِر از میانه‌ی دهه‌ی هزار و نهصد و پنجاه فعالیت‌های برنستاین را زیرِ … ادامه مطلب

۱

گلن گولد: نابغه‌ی لج‌باز؟

تام سرویس | بهزادِ هوشمند

مهم نیست چند بار آن را شنیده‌اید، هنوز هم مثلِ هیچ چیزِ دیگر نیست: اولین اجرای گلن گولد از واریاسیون‌های گُلدبرگ، که در سالِ هزار و نهصد و پنجاه و پنج ضبط شد، انرژی، شور و لذتی ناب در خود دارد که امروز همچنان به همان اندازه‌ای که شصت سالِ پیش شنوندگانِ موسیقی را شگفت‌زده کرد، وسوسه‌برانگیز است. تعجبی ندارد که این اجرا در همان آغازِ فعالیتِ حرفه‌ایِ گولد از … ادامه مطلب

image1

سر در هوا وُ دست- وُ- پا بسته

مانیِ جعفرزاده

موسیقیِ فیلم در ایران یک متولّیِ سازمانی دارد یا باید داشته باشد که آن جایی نیست جُز کانونِ آهنگ‌سازانِ سینِمایِ ایران در خانه‌یِ سینِما. این تنها نهادی‌ست که موظّف است بر ساز- وُ- کارِ وُرود وَ کارِ حرفه‌ای در عرصه‌یِ آهنگ‌سازیِ فیلم نظارت داشته باشد، به شکایت‌هایِ احتمالی رسیدگی کُنَد، اعضایِ آکادمی را برایِ داوریِ هرساله‌یِ جشنِ خانه‌یِ سینِما معرفی وَ سازماندهی بکُند وَ بر لزومِ بیمه‌ وَ دیگر حمایت‌هایِ … ادامه مطلب

image1

این سیمرغ‌ها را که‌ها می‌پرانند؟

مانیِ جعفرزاده

قصّه‌یِ سی-وُ-پنج‌اُمین جشنواره‌یِ فیلمِ فجر هم به آخر رسید وُ کلاغِ ما اهالیِ موسیقیِ متنِ فیلمِ سینِمایی هم‌چُنان به خانه‌اش نرسیده است. البتّه پیش از ورودِ به هر بحثی باید به این موضوع اشاره شود که انتخابِ نامزدهایِ برترینِ موسیقیِ متنِ فیلمِ سینمایی در جشنواره‌یِ امسال یک ویژگی مثبت داشته که بی‌سابقه است وَ آن این‌که در طولِ سی-وُ-پنج سالِ گذشته این نخستین بار بود که هر پنج نامزدِ برگزیده‌، … ادامه مطلب

image1

آبرومند از چند منظر

مانی جعفرزاده

از انتشارِ آلبومِ موسیقیِ «نقش» کارِ مشترکِ گلفامِ خیّام وَ موُنا مطبوعِ ریاحی ظاهرن یک چندی گذشته است. امّا من کار را تازه گرفته‌ام وُ شنیده‌ام وَ از این‌‌رو تازه دارم می‌نویسم درباره‌اش: «نقش» مجموعه‌یِ خوش‌فکر وُ خوش‌پرداختی است. پیرنگِ اثر [اگر قائل به وجودِ مفهمومِ  پیرنگ در یک اثرِ موسیقایی باشیم] فضاسازیِ موسیقیِ معاصر است با گوشه‌یِ چشمی به موسیقیِ نواحیِ مختلفِ ایران بر مبنایِ بداهه‌نوازی. البتّه بداهه هم … ادامه مطلب

image1

شورای موسیقیِ ارشاد برای چی‌ست؟

مانی جعفرزاده

پیش از هرچیز این را بنویسم که صاحب این قلم [یا کسی به نمایندگی از او] در هر چندباری که برای اخذ مجوز آثاری به ارشاد رجوع کرده‌است موفق به کسب مجوز شده و بی‌زحمتی بیرون آمده است. حتّا در مواردی چند، تنها با دیدن نام مولف و مصنفِ اثر ظاهرن نظر به شناختی که در شوراها از آن نام وجود داشته بدون بررسی خاصی هم مجوزهای لازم صادر شده‌است. … ادامه مطلب

image1

درباره‌ی نقد نماهنگ

آروين صداقت كيش

و پرسش درست در آغاز این است که بپرسیم نماهنگ چیست؟ فیلم است یا موسیقی؟ یا از آن درست‌تر این که چگونه درک می‌شود؟ همچون صدای سازمان یافته یا تصویر متحرک؟ سوژه‌ی شنیدار ماست یا دیدارمان؟ پاسخی که بی‌درنگ به ذهن درمی‌جهد این است که هر دو. نماهنگ ابژه‌ی شنیدیداری (audiovisual) است. خواهیم دید که گاه چنین نیست، گرچه بناست همواره باشد. انتظار ما از ذاتش چنین می‌گوید. و این … ادامه مطلب

image3

«آینه‌دار» جشنواره‌ای مستقل وُ محترم

مانیِ جعفرزاده

با برگزار شدنِ سه‌باره‌یِ جشنواره‌یِ موسیقیِ «آینه‌دار» حالا کم- کم داریم باور می‌کُنیم که این جشنواره شکلی رسمی یافته وَ مصمّم است که به راه خود ادامه دهد. جشنواره‌یِ آینه‌دار از چند منظر، جشنواره‌یِ بسیار مهمی‌ست. نخست آن‌که یحتمل حالا دیگر تنها همایشِ فرهنگی‌ست که با نگاهی سیستماتیک توجه به موسیقی نواحی را دستورِ کارِ خود قرار داده است. دوّم آن‌که پیوستگی وَ برگزاریِ منظم‌اش طِی سه سالِ گذشته این … ادامه مطلب

iii

کوارتِـتِ زهـیِ آچهـار

رامینِ درگاهی

کوارتِتِ زهیِ آچهار، در خردادماهِ سالِ ۱۳۹۲ با هدفِ ترویجِ موسیقیِ مجلسی و اجرایِ استانداردِ موسیقیِ کلاسیک پایه‌گذاری شد. از دیگر اهدافِ کوارتِتِ زهیِ آچهار معرّفی و اجرایِ آثارِ آهنگ‌سازانِ معاصرِ ایرانی ست. این کوارتِت، در کنارِ اجرایِ آثارِ آهنگ‌سازانِ بزرگِ دوره‌هایِ مختلف در کُنسِرت‌هایِ خود، تاکنون دو کوارتِتِ زهی از آهنگ‌سازِ ایرانی مارتینِ شَمعون‌پور را، که به طورِ اختصاصی برایِ کوارتِتِ زهیِ آچهار تصنیف شده اند، اجرا کرده است. … ادامه مطلب

image1

توفان فرو نِشسته است – بررسیِ عملکردِ شش ماهه‌ی ارکسترسمفونیکِ تهران

نیلوفر باقری

اسفند ماهِ سالِ گذشته زمانی که علی رهبری به شکلی کمابیش ناگهانی سکانِ هدایت ارکسترسمفونیکِ تهران را به دست گرفت، قریب به سه سال می‌شد که این ارکستر خاموشی گرفته بود. حضورِ علی رهبری پس از سال‌ها در ایران و برای راه‌اندازیِ دوباره‌ی ارکستری که رسماً تعطیل‌شده محسوب می‌شد امّا چندان هم بی‌حاشیه نبود. به‌ویژه که پیش از حضور او برای هدایت ارکستر از سوی دفتر موسیقی ارشاد و رییس … ادامه مطلب

image

اینجا همیشه وقت‌اش نیست

نیلوفر باقری

گزارشی از زمان‌ بندی اجرای کنسرت‌ها در ایران برگزار شدن یک کنسرت در زمان مناسب می‌تواند تاثیری جدّی بر موفّقیّت یا عدم موفّقیّت آن کنسرت داشته باشد. فصل‌های کاری برای انواع متفاوت موسیقی یکسان نیست و عموماً نظر به نوع مخاطبان و موسیقی مورد علاقه‌شان،از سوی گروه برگزارکننده زمانی برای اجرا مناسب‌ تشخیص داده می‌شود. تبلیغات و نشست‌های مطبوعاتی و تلاش‌های مفصل شکل می‌گیرد تا سرانجام اجرا به بهترین شکل … ادامه مطلب

photo (2)

هفته موسیقی معاصر تهران

بابک ولی‌پور

همزمان با مسابقات جام‌جهانی فوتبال، در تهران تالار رودکی، جشنواره‌ای موسیقیایی برگزار شد به قصد معرفی آثار آهنگسازان معاصر این مرز و بوم با کمک نوازندگان جوان و امیدوار، با پشتیبانی و طراحی خانه هنرهای شهری. همزمان با جام‌جهانی، همان که علی‌رغم امید آغازین ایرانیان، نهایتا با نتیجه‌ای نه چندان دلچسب برای ما به آخر رسید، هفته موسیقی معاصر تهران به صحنه رفت تا نمادی از کار صنفی و تشکیلاتی … ادامه مطلب

«آدامز: فکر نمی‌کنم بدونِ داشتنِ حسِ هارمونی بتوانید آهنگسازِ بزرگی شوید.»

دیدار با جان آدامز

فیلیپ کلارک | نازنین معمار

آیا امکان دارد که یک آهنگسازِ معاصر از جان آدامز موفق‌تر باشد؟ از روزگارِ جوانیِ آرون کوپلند و لئونارد برنستاین، موسیقیِ «مو بلندِ»[۱] آمریکایی، چنین ستاره‌ی مطمئن و قابل اتکایی عرضه نکرده است. آدامز، به همان راحتی که بقیه که موش می‌گیرند، سفارش جذب می‌کند: از قرارِ معلوم، تمامِ ارکسترها، سالن‌های اپرا و سولیست‌های برجسته، دوست دارند از اکسیرِ جادوییِ ناملموسِ او بهره گیرند. آخرین برنامه‌ی گرامافون با حضورِ آدامز … ادامه مطلب

لیسا باتیاشویلی

گفت‌وگو با لیسا باتیاشویلی: موسیقی زبانی‌ست که ملت‌ها را به هم نزدیک می‌کند

فیلیپ لِخ | بهزادِ هوشمند

لیسا باتیاشویلی در خانواده‌ای اهلِ موسیقی متولد شد. مادرش پیانیست و پدرش ویلنیست بودند. آموزشِ موسیقی را از دو سالگی آغاز کرد. در سالِ هزار و نهصد و نود و یک، در سنِ دوازده سالگی، به دنبالِ ناآرامی‌های سیاسی، کشورِ خود، گرجستان را ترک کرد و ساکنِ آلمان شد. در سالِ هزار و نهصد و نود و پنج، به عنوانِ جوان‌ترین شرکت کننده‌ی تاریخِ رقابتِ ویلنِ بین‌المللیِ ژان سیبلیوس در … ادامه مطلب

فیلیپ گلس(چپ) و برایس دسنر

گفت‌وگو با فیلیپ گلس – بخشِ دوم و پایانی

برایس دسنر | بهزادِ هوشمند

دسنر: شما یک فستیوال هم در کالیفرنیا آغاز کرده‌اید. فستیوالِ روزها و شب‌ها. گلس: ما تا حالا سه دوره از آن را برگزار کرده‌ایم. باید درباره‌اش با تو و نیکو موهلی هم صحبت کنم. من می‌خواهم این نسلِ جدیدِ آهنگ‌سازها هم بخشی از آن باشند. نمی‌خواهم رویدادی فقط برای افرادِ بالای هفتاد سال باشد-چندان جذاب نخواهد بود. بنابراین همه چیز خیلی آزاد است. برنامه‌ریزیِ فستیوال را خودم انجام می‌دهم. همین‌طور … ادامه مطلب

فیلیپ گلس

گفت‌وگو با فیلیپ گلس-بخشِ اول

برایس دسنر | بهزاد هوشمند

آن‌چه در پی می‌آید، گفت‌وگوی برایس دسنر، آهنگ‌ساز و نوازنده‌ی گیتار در گروهِ نشنال، با فیلیپ گلس، آهنگ‌سازِ آمریکایی به مناسبتِ هفتاد و هفتمین سالگردِ تولد گلس است: برایس دسنر: می‌خواستم گفت‌وگویمان را از موسیقی آغاز کنم. هفتاد و پنج سالگی شما در سالِ ۲۰۱۲ با فعالیت‌های شگفت‌انگیزی همراه شد. من خودم اجراهای بی‌نطیری از اینشتین در ساحل و برخی کارهای اولیه‌ی شما مثلِ موسیقی در دوازده بخش و نگاهی … ادامه مطلب

هلن گریمو

گفت‌وگو با هلن گریمو-بخشِ دوم و پایانی

پیتر شلوئر | بهزاد هوشمند

پیتر شلوئر: ترجیح می‌دهید کنسرت‌های تک‌نوازی برگزار کنید یا با همراهیِ ارکستر؟ هلن گریمو: اگر بخواهم حقیقت را بگویم، اجرای رسیتال خیلی سخت‌تر است. مثلِ یک سفر می‌ماند، باید به تنهایی از کوه‌ها بالا بروی. یک تجربه‌ی دشوار و تقریباً مذهبی است. معمولاً کنسرت‌های همراه با ارکستر را ترجیح داده‌ام، چون یک عنصرِ انسانی در آن وجود دارد. حسِ تلاش همراه با دیگران برای یک هدفِ موسیقایی برایم جذاب بود-مثلِ … ادامه مطلب

image1

مثلِ یک خواب؛ امـّا کوتاه.

مانیِ جعفرزاده

این را پیش‌تر هم در جاهای دیگر گفته‌اند وُ گفته‌ایم البتّه: موسیقیِ پاپ، ادبیّات است بیش‌تر وَ کم‌تر موسیقی است. ارتباطِ بلافصلی هم که مخاطب با آن برقرار می‌کُند تا اندازه‌یِ بسیار زیادی محصولِ همین ساختمانِ کلامی وُ ادبی‌ست که انتزاعِ محض وُ مفرطِ موسیقی را تعدیل می‌کُند وُ تنها تَه-مزّه‌یِ دل‌چسبِ ” تحریکِ حسِّ لذّت ” را از آن باقی می‌گذارد. این ویژگی امـّا هرچه هم که دل‌بستگانِ «پوُزیتیویسم» … ادامه مطلب

image1

شجریانِ اصیل

مانی جعفرزاده

کم می‌شود هنرمندی اثری خَلق کُنَد که عوام بفهمند و خواص بپسندند. اندک بوده‌اند، خیلی اندک هنرمندانی که موّفق شده‌باشند اقبالِ عمومیِ مردم و تأییدِ خصوصی نخبگان را توأمان کسب کنند و این که هنرمندی توانسته باشد در کمابیش تمامیِ آثارش به مرزِ چنین بی‌مرزیِ حیرت‌انگیزی میانِ عوام و خواص نزدیک بشود از عجایبِ تاریخِ هنرِ هر سرزمینی‌ست لابد. استاد محمّدرضا شجریان پیش از هر ویژگیِ فردی و حرفه‌ای دیگری … ادامه مطلب

image1

فیلم‌هایی که موسیقی دارند وَ فیلم‌هایی که موسیقی ندارند

مانی جعفرزاده

این که فیلمی موسیقی نداشته باشد به خودیِ خود نه خوب است نه بد، نه مولفه‌ای‌ست که فیلم را ممتاز کُنـَد وَ نه کاستی‌ای را به نمایش می‌گذارد که از قدرِ فیلم کم کُنـَد. سلیقه است. امّا سلیقه‌ای‌ست که مثلِ هر سلیقه‌یِ دیگری گوشه‌یِ چشمی دارد – یا باید داشته باشد- به شیوه‌یِ روایتِ فیلم وَ نوعِ ساختاری که اثر بر اساسِ آن شکل گرفته‌است. مادامی که ساختار وَ شیوه‌یِ … ادامه مطلب

image1

درباره‌ی اهمیّت و حسرتِ توامانِ موجود در «جشنواره‌ی موسیقیِ جوان»

مانی جعفرزاده

گُمان نکنم که نیازی باشد به توضیح که زیرساخت‌های موسیقی [مثلِ تالارهای اجرای کنسرت و هنرستان‌های آموزش دولتی] در سرزمینِ ما ناکافی هستند و باز لازم به توضیح نیست که در بسیاری موردها از اساس زیرساختی وجود ندارد و آن‌چه هم که موجود است چه در صورت و چه در معنا فرسوده و مربوط به بیش از چهل سالِ پیش است. آموزشِ موسیقی در مفهومِ نرم‌افزاری هم در سرزمینِ ما … ادامه مطلب

image1

آقای سکوت

مانی جعفرزاده

کارنامه‌ی هنری عباس کیارستمی بسیار مفصل است: از فیلم‌نامه نویسی و فیلم‌سازی [که دو تخصص اصلی او بود] تا عکاسی، «ویدئو آرت»، تصحیح متون ادبی کهن به شیوه‌ای مدرن، شاعری و نقاشی. می‌توان گفت که دست او به بیش‌تر شاخه‌های درختِ بلندِ هنر رسیده بود و از هر شاخه حاصل رسیده‌ای چیده بود. از قامت بلند او جز این هم توقعی نمی‌رفت لابد. رابطه‌ی کیارستمی با موسیقی امّا چه‌گونه بود؟ … ادامه مطلب